Windows’ta arşiv yönetimi denince akla genellikle yıllardır aynı görünümü koruyan araçlar geliyor. Oysa günlük iş akışında arşiv açmak, sıkıştırmak, dosya gezmek ve hash doğrulamak tek bir uygulamada ve modern bir arayüzde yapılabilmeli. zpX, tam bu ihtiyaçla geliştirdiğim bir Windows 10/11 arşiv yöneticisi.
7-Zip’in işlevselliğinden, Telegram’ın sade ve koyu tema odaklı arayüzünden ilham alan zpX; C# ve WPF ile yazıldı. MIT lisanslı, ücretsiz ve açık kaynak. Bu yazıda öne çıkan özelliklerini, desteklediği formatları, kurulum seçeneklerini ve güvenlik tarafını anlatıyorum.
Neden zpX?
zpX’in temel fikri, arşiv yöneticisi ile dosya gezginini aynı pencerede birleştirmek. Böylece bir arşivi açmak için ayrı, dosyaları taşımak için ayrı bir uygulamaya geçmeniz gerekmiyor. Sürücülerde gezinip klasör oluşturabiliyor, dosyaları kopyalayıp taşıyabiliyor, silebiliyor ve yeniden adlandırabiliyorsunuz. Sürükle-bırak desteği de var.
Arayüz tarafında açık ve koyu tema seçenekleri, özel başlık çubuğu ve sade bir düzen bulunuyor. Amaç, arşiv yönetimini teknik bir zorunluluk olmaktan çıkarıp günlük kullanıma uygun hale getirmek.
Öne çıkan özellikler
- Modern koyu ve açık temalar, özel başlık çubuğu.
- Yerleşik dosya yöneticisi: sürücülerde gezinme, kopyalama, taşıma, silme, yeniden adlandırma, yeni klasör ve sürükle-bırak.
- Arşiv açma, çıkarma, bütünlük testi ve arşiv oluşturma.
- ZIP, 7Z, RAR, TAR, GZ, BZ2, XZ, ZST, CAB, ISO, MSI, NSIS, WIM, DMG, VHD/VHDX ve daha fazlası için okuma desteği.
- ZIP tabanlı, manifest içeren yerel
.zpxformatı. - Store, Fastest, Fast, Normal, Maximum ve Ultra sıkıştırma seviyeleri.
- AES-256 parola koruması ve dosya adlarını şifreleme seçeneği.
- SHA-256, MD5, SHA-1 ve SHA-512 hash araçları.
- Özellikler penceresi ve ilerleme göstergeli arşiv testi.
- 10 dil: Türkçe, İngilizce, İspanyolca, Fransızca, Almanca, İtalyanca, Portekizce, Rusça, Japonca ve Çince.
- Windows Gezgini sağ tık menüsüne “zpX ile sıkıştır” ve “zpX ile buraya çıkar” komutları.
- Sağ tık işlemleri için sessiz arka plan çalışması.
- Kurulum konumu, masaüstü ve Başlat menüsü kısayolları seçilebilen Inno Setup kurulumu.
Desteklenen arşiv formatları
zpX’in okuma tarafı oldukça geniş. Günlük kullanımda en sık karşılaşılan ZIP, 7Z, RAR ve TAR ailesinin yanında ISO, WIM, MSI, CAB, DMG ve sanal disk imajları da açılabiliyor. Bu, yalnızca basit bir çıkarma aracı değil; farklı formatlarla uğraşan kullanıcılar için tek bir başlangıç noktası oluşturuyor.
Arşiv oluşturma tarafında ise yerel .zpx formatı öne çıkıyor. .zpx, temel olarak bir ZIP konteyneri ve yanında manifest taşıyor. Böylece arşivin kimliği, içeriği ve sürüm bilgisi tek dosyada düzenli şekilde saklanabiliyor.
Güvenlik ve doğrulama
Arşivlerde parola koruması gerektiğinde AES-256 kullanılıyor. İstenirse dosya adları da şifrelenebiliyor; yani arşiv içeriği yalnızca dosya verisiyle değil, adlarıyla da gizleniyor. Hash araçlarıyla SHA-256, SHA-512, SHA-1 ve MD5 hesaplayabiliyor, indirdiğiniz dosyaların bütünlüğünü doğrulayabiliyorsunuz.
Arşiv testi, çıkarma işleminden önce bozuk veya eksik bir arşivi fark etmenizi sağlıyor. Özellikle büyük arşivlerde bu adım, yarıda kalan bir çıkarma işleminin önüne geçiyor.
İndirme ve kurulum
zpX’in son sürümü GitHub Releases sayfasında. İki farklı paket var:
- zpX-Setup.exe: Kurulum sihirbazı; kurulum konumu, masaüstü ve Başlat menüsü kısayolları seçilebiliyor.
- zpX-Portable.zip: Kurulum gerektirmeyen taşınabilir sürüm. Bu paket için .NET 9 Desktop Runtime gerekli.
Gereksinimler Windows 10/11 x64 ve taşınabilir sürüm için .NET 9 Desktop Runtime. Taşınabilir pakette bu çalışma zamanının sistemde bulunması şart; kurulum paketindeki bağımlılık durumunu release notlarından kontrol edebilirsiniz.
git clone https://github.com/cengizkemec/zpX.git
cd zpX
dotnet build zpX.slnx -c ReleaseKaynak koddan derlemek için .NET 9 SDK yeterli. Proje C# ve WPF kullanıyor; MIT lisansıyla açık kaynak olarak geliştiriliyor.
Kimler için uygun?
zpX; sürekli arşiv açıp oluşturan, farklı formatlarla çalışan, dosyalarını tek bir uygulamada yönetmek isteyen kullanıcılar için tasarlandı. Özellikle Windows’un yerleşik ZIP desteğinin yetersiz kaldığı durumlarda, ayrı ayrı araçlar kurmak yerine tek bir modern uygulama sunuyor.
Taşınabilir sürüm, kurulum yapamadığınız makinelerde veya USB bellekten çalıştırmak istediğiniz senaryolarda pratik. Kurulum sürümü ise Explorer entegrasyonunu ve kısayolları otomatik olarak hazırlıyor.
Sonuç
zpX, 7-Zip’in güçlü format desteğini daha modern bir arayüz ve dosya yöneticisiyle birleştirmeyi hedefliyor. Açık kaynak olması, MIT lisansı ve Türkçe dahil 10 dil desteğiyle hem bireysel hem de teknik kullanıcılar için erişilebilir bir alternatif.
- GitHub: github.com/cengizkemec/zpX
- Son sürüm: github.com/cengizkemec/zpX/releases/latest
